Memoriam Zutphen
 
 
Memoriam in Vrouw in de Regio - jaargang 2, nummer 4, april/mei 2007
Terug naar berichten overzicht

De ommezwaai van Margreet Beerda: Memoriam
Ritueelbegeleiding bij afscheid helpt mensen op een moeilijk moment in hun leven

Trouwe lezers van Vrouw in de Regio zullen haar herkennen van de ‘astro-quiz’: Margreet Beerda. Wat de meeste niet zullen weten is dat Margreet al zo’n twaalf jaar werkt voor televisie. Wie van spelletjes op tv houdt, vraagt zich misschien wel eens af wie toch al die moeilijke vragen voor 2 voor 12 bedenkt, of voor That’s the Question? Margreet Beerda is één van hen, luidt het antwoord. Een leuke en niet geheel alledaagse job. Toch neemt de carrière van  Margreet sinds een aantal maanden een heel andere wending. Tegenwoordig bouwt zij haar werkzaamheden voor televisie af en houdt zij zich bezig met begeleiding bij afscheid voor mensen die een dierbare hebben verloren of dreigen te verliezen.

Waarom?
‘Ik heb al jaren gedacht dat ik iets in de uitvaartwereld zou gaan doen. Een quiz maken is leuk, maar vrij oppervlakkig. Nu ik ouder wordt zoek ik meer de diepgang. En wil ik kwaliteiten aanspreken waarmee ik iets kan betekenen voor mensen. Je moet voor dit werk bijvoorbeeld heel creatief en intuïtief zijn en goed kunnen luisteren. Ik houd ervan betekenis te geven aan dingen en heb een spirituele visie op de dood. Het mooie aan dit werk vind ik dat mensen bij zo’n gebeurtenis, die groter is dan zij zelf, hun maskers verliezen en helemaal echt zijn. Om mensen in zo’n moeilijke en kwetsbare periode te kunnen ondersteunen is heel fijn.
Ik vergelijk wat ik doe vaak met het werk van een dominee of pastoor bij een overlijden. Als je niet kerkelijk bent, kan een ritueelbegeleider helpen om het afscheid inhoud te geven.

Wanneer nam je de stap?
‘De eerste ritueelbegeleiding deed ik op mijn werk voor tv. Een jonge collega verloor zijn partner aan een hersentumor. Toen de ouders van zijn partner ontdekten dat hun zoon een relatie met een man had, hebben ze hem naar huis gehaald. Mijn collega was niet meer welkom en mocht ook niet aanwezig zijn bij de begrafenis.
Dat kon natuurlijk niet. Mijn collega moest toch afscheid kunnen nemen van zijn geliefde. Samen met hem heb ik daarom een alternatief afscheid georganiseerd, een paar dagen na de ‘echte’ begrafenis. Dat was heel bijzonder. Om mijn collega toch een soort begrafenisritueel uit te laten voeren, hadden alle aanwezigen een roos meegenomen. De blaadjes van die rozen – zo’n 100 stuks  – heeft hij later verstrooid op een speciale plek voor hem en zijn vriend. Dit was heel belangrijk voor zijn rouwproces.

Het keerpunt dat me ertoe bewoog van loopbaan te veranderen was het feit dat ik graag kinderen had gewild. Toen dit na verloop van tijd niet bleek te gebeuren, wilde ik rond mijn 42-ste mijn onvervulde kinderwens afsluiten. Met mijn verstand had ik dat al gedaan. Ook emotioneel was er al een heel rouwproces aan vooraf gegaan. Toch had de behoefte om dit afscheid concreet vorm te geven. Toen ik een paar jaar geleden op hemelvaartsdag wakker werd en het prachtig weer was, dacht ik ‘dit is het moment’. Ik heb spontaan een briefje aan mijn nooit geboren kind geschreven en dit samen met mijn partner aan een stuk hout te water gelaten in de IJssel. Het zien wegdrijven heeft in al zijn eenvoud goed gewerkt: ik gaf het uit handen. Hoewel ik er al vrede mee had, heb ik het toen pas lijfelijk gevoeld en geaccepteerd. Deze ervaring gun ik andere kinderloze vrouwen ook. Daarom organiseer ik op 18 april aanstaande samen met de Elizabeth Kübler Ross Stichting in Zutphen een avond voor vrouwen die ongewenst kinderloos zijn. Het is een kwetsbaar onderwerp, ook voor mannen. Hoe neem je afscheid van iets dat je nooit gehad hebt? Daar help ik graag bij.
Ik heb zelf gemerkt hoe een ritueel, iets markeert waardoor een opening naar iets nieuws kan ontstaan. Voor mij was dat Memoriam: begeleiding bij afscheid. Toen er zelfs een opleiding voor ‘ritueelbegeleiding bij afscheid’ bleek te zijn, wist ik dat ik de vorm gevonden had waarin ik in de uitvaartwereld wilde werken.

Wat kunnen mensen van jouw hulp verwachten?
Een gelegenheid waarbij mensen kennis konden maken met wat ik doe, was de Allerzielenviering op 2 november vorig jaar, in een kapelletje in Voorst. Het herdenken van de doden is een mooi gebruik, vind ik. Het is eigenlijk jammer dat dit alleen in kerkelijk verband gebeurt. Iedereen die iemand verloren heeft, wordt in die tijd van het jaar met zijn of haar verdriet geconfronteerd. Het wordt vroeg donker en de feestmaand is niet voor iedereen leuk, dat zijn juist de momenten waarop je iemand extra kunt missen. Daarom heb ik een viering georganiseerd met mooie muziek, een gedicht, een verhaal en een lichtritueel: het aansteken van een kaarsje voor een overleden dierbare. Voor mij persoonlijk was dat het begin van mijn ‘nieuwe’ werk. Het was een fijne avond en ik heb sindsdien al een aantal uitvaarten mogen doen. 
Meestal wordt ik ingeschakeld door de begrafenisondernemer. Ik ga dan naar de mensen toe en probeer een beeld te krijgen van de overledene door de juiste vragen te stellen. Ik schrijf bijvoorbeeld een overdenking of een In Memoriam en zoek toepasselijke teksten en muziek.
Ik kan ook een ritueel maken met kaarsen, bloemen of ballonnen als mensen dat willen. Maar ‘alleen’ spreken bij een uitvaart vind ik ook fijn om te doen. Alles in overleg met de familie natuurlijk want het is hun afscheid. Ik spreek namens hen.
Ik probeer de nabestaanden een beeld mee te geven waar ze de overledene in kunnen herkennen maar ook troost in kunnen vinden. Als vlak na de dood van een moeder de kinderen een regenboog zien, gebruik ik dat beeld voor de afscheidsviering. En voor een vrouw die orchideeën kweekte, heb ik aan de hand van die bloem haar levensverhaal vertelt. Ik merk nu dat, telkens als ik een orchidee zie, ik aan die mevrouw moet denken terwijl ik haar niet eens gekend heb. Zo is er voor iedereen een beeld, een thema of een symbool te vinden.

Het komt ook voor dat mensen vooraf al iets willen regelen voor straks, soms omdat ze weten dat het afscheid nabij is, soms ook lang van tevoren. Ook dat kan. Ik kom dan eerst kennismaken en de mogelijkheden uitleggen. Iedereen die dat wil kan me bellen of mailen voor informatie of een folder.
Gelukkig raakt het taboe rond ‘de dood’  er langzaam af. Men praat er steeds makkelijker en openlijker over. En het komt steeds vaker voor dat nabestaanden zelf een hele viering maken. Dat is heel mooi, maar niet voor iedereen weggelegd. Soms is er hulp nodig en dan kan Memoriam uitkomst bieden: voor een complete afscheidsviering maar ook voor een onderdeel daarvan.
Salvador Dali heeft het heel mooi verwoord: ‘Elk afscheid is de geboorte van een herinnering’. Laat het afscheid zelf dan ook een mooie herinnering zijn.

 

(Bron: Vrouw in de Regio)